Co może firma windykacyjna? Jakie ma uprawnienia?

Każdy, kto choć raz miał problem ze spłatą zadłużenia, zetknął się z pojęciem windykacji. Firmy windykacyjne działają w imieniu wierzycieli, starając się odzyskać pieniądze zgodnie z przepisami. Działania windykatorów często budzą jednak lęk i niepewność u dłużników. Warto więc wiedzieć, jakie dokładnie możliwości ma firma windykacyjna, czego jej nie wolno robić oraz jak skutecznie bronić się przed nieuczciwymi praktykami. O powyższych kwestiach dowiesz się z poniższego poradnika.

Jak wierzyciel może odzyskać należny dług?

Proces dochodzenia długu może przebiegać na kilka sposobów. Zanim sprawa trafi do sądu, wierzyciel zwykle próbuje ściągnąć pieniądze polubownie. Może zrobić to samemu lub skorzystać z pomocy profesjonalistów – specjalistycznej firmy windykacyjnej.

Zwykle większe firmy (jak banki, operatorzy telekomunikacyjni, firmy pożyczkowe) posiadają własne działy windykacji.

1) Wezwanie do zapłaty

Początkowe działania względem dłużnika zwykle koncentrują się na powiadomieniach i przypomnieniach o zapłacie. Często są to wiadomości automatyczne – wysyłane na e-mail i SMS. Nie ignoruj ich, zapłata w tym momencie pozwoli uniknąć dalszych konsekwencji, w tym naliczania karnych odsetek.

Kolejnym krokiem dochodzenia należności jest wezwanie do zapłaty. To oficjalne pismo wysłane przez wierzyciela lub firmę windykacyjną, w którym określona jest kwota długu i termin spłaty. Jest to element formalny, ale także ostatni sygnał dla dłużnika, że czas na uregulowanie zobowiązań.

2) Windykacja polubowna

Następnym etapem jest windykacja polubowna. W tym momencie do akcji wkracza windykator – pracownik, którego zatrudnia firma windykacyjna. Jego zadaniem jest kontakt z dłużnikiem, negocjowanie warunków spłaty i przekonanie go do dobrowolnego uregulowania zobowiązania. Windykacja polubowna odbywa się przede wszystkim poprzez telefony, listy, e-maile, a czasem także wizyty osobiste (windykacja terenowa).

3) Komornik sądowy

Jeśli polubowne metody nie przynoszą efektu, wierzyciel może skierować sprawę do sądu. Po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego, np. wyroku sądu, możliwa jest egzekucja komornicza. Komornik sądowy działa na mocy prawa i ma znacznie większe uprawnienia niż firma windykacyjna – może zająć pensję, konto bankowe czy inne składniki majątku dłużnika.

Działania komornika wiążą się ze sporym stresem. Są też kosztowne, a dodatkowe opłaty są nakładane na dłużnika.

Czym są firmy windykacyjne?

Firmy windykacyjne to podmioty wyspecjalizowane w dochodzeniu roszczeń finansowych. Mogą specjalizować się w odzyskiwaniu należności od osób fizycznych, przedsiębiorców czy instytucji. Ich pracownicy zajmują się nawiązaniem kontaktu z dłużnikiem, monitorowaniem płatności i podejmowaniem działań mających na celu odzyskać pieniądze dla wierzyciela.

Każda wierzytelność może być powierzona firmie windykacyjnej – zarówno niewielkie zadłużenie konsumenckie, jak i duże zobowiązania firmowe.

Co może firma windykacyjna?

Wielu dłużników obawia się, że firma windykacyjna może wejść do mieszkania czy zajmować majątek. W rzeczywistości jej uprawnienia są ograniczone. Windykatorzy nie mają szczególnych uprawnień, jakie przysługują komornikowi. Działania ograniczają się zatem przede wszystkim do nakłonienia dłużnika do spłaty długu.

Firma windykacyjna może:

• prowadzić kontakt z dłużnikiem
• przypominać o obowiązku zapłaty,
• proponować ugody i rozłożenie długu na raty
• informować o konsekwencjach prawnych braku spłaty

Nie może natomiast stosować przymusu fizycznego ani podejmować działań zastrzeżonych dla komornika.

Jak firma windykacyjna może ściągać długi?

Profesjonalny windykator działa w ramach prawa i wykorzystuje różne metody odzyskiwania roszczeń. Najczęściej są to:

• rozmowy telefoniczne
• wizyty terenowe
• wysyłanie pism i e-maili
• wpisywanie dłużnika do baz dłużników
• wystawienie długu na giełdę długów (sprzedaż długu, wtedy wierzycielem staje się inny podmiot)

Działania te mają na celu nawiązania kontaktu z osobą zadłużoną i skłonienie jej do spłaty.

Czy firma windykacyjna ma prawo naliczać dodatkowe koszty i opłaty?

Firmy windykacyjne nie mogą samodzielnie doliczać opłat ponad te, które wynikają z umowy z wierzycielem lub orzeczenia sądu. Oznacza to, że nie mogą dowolnie obciążać dłużnika kosztami wizyt czy rozmów telefonicznych. Wszelkie dodatkowe koszty muszą być zgodne z polskimi przepisami i dotyczyć realnych działań, a nie fikcyjnych usług.

Podstawą egzekucji jest zawsze majątek dłużnika, ale zajęcie go może nastąpić wyłącznie przez komornika.

Co może firma windykacyjna w przypadku przedawnionych długów?

Przedawnienie długu oznacza, że wierzyciel nie może już skutecznie dochodzić go w sądzie. Jednak w ramach windykacji firma nadal może próbować skontaktować się z dłużnikiem i poprosić o dobrowolną spłatę. Nie zawsze jest to jednak skuteczne i ma umocowanie w prawie. Firma windykacyjna działa w imieniu wierzyciela, ale nie może wnieść sprawy do sądu ani wszcząć postępowania egzekucyjnego, jeśli roszczenie jest przedawnione. Zadaniem windykatorów jest więc między innymi pilnowanie okresu przedawnienia długów i próba ich odzyskania, zanim taka możliwość istnieje.

Jakie metody stosuje firma windykacyjna, aby odzyskać dług?

Windykatorzy to specjaliści w swojej dziedzinie. Wykorzystują przeróżne techniki, aby skłonić dłużnika do zapłaty. Niekiedy proponują mu wręcz spłatę jedynie części zadłużenia, co może być korzystne dla obu stron. Najczęściej windykacyjna podejmuje działania takie jak:

• kontakt telefoniczny i mailowy
• windykacja terenowa, czyli wizyty u dłużnika
• negocjacje ugodowe
• w ostateczności – skierowanie sprawy do sądu

Czasem windykator kieruje sprawę do sądu, jeśli wcześniejsze próby zawiodły. W praktyce oznacza to, że firma windykacyjna specjalizuje się w działaniach polubownych, ale ma możliwość przekazania sprawy dalej.

Czego nie może robić windykacja względem dłużnika?

Choć firmy windykacyjne działają na rzecz wierzyciela, mają ograniczone kompetencje. Czego nie może zrobić firma?

• wejść do mieszkania bez zgody
• zająć wynagrodzenia w miejscu pracy
• grozić przemocą
• podszywać się pod wyrok sądu
• stosować nachalnych lub obraźliwych metod kontaktu
• nękać dłużnika
• stosować siły

Takie działania są niezgodne z przepisami zapisanymi w prawie i mogą być podstawą do złożenia skargi.

Co robić, gdy kancelaria windykacyjna narusza prawo?

Jeśli pracownik firmy windykacyjnej stosuje niedozwolone metody, należy złożyć skargę do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub Rzecznika Finansowego. W razie poważnych naruszeń można też zgłosić sprawę na policję.

Czy firma windykacyjna ma prawo wejść do domu chcąc odzyskać dług?

Nie, chyba że dłużnik się na to zgodzi. Nawet jeśli dłużnik nie chce uregulować zobowiązań, windykator nie ma prawa wejść do mieszkania. Firmy windykacyjne najczęściej ograniczają się do rozmów w drzwiach lub kontaktu listownego i telefonicznego. Jak działają firmy windykacyjne? Starają się wywrzeć presję psychologiczną, ale nie mają uprawnień do fizycznej egzekucji.

Co zrobić, jeśli windykator nęka dłużnika?

Dłużnik powinien wiedzieć, że przysługują mu liczne prawa. Jeśli kontakt jest uporczywy i wykracza poza zasady negocjacji, czego windykatorom nie wolno – można złożyć skargę i udokumentować rozmowy. Warto też pamiętać, że istnieje możliwość blokady numerów telefonów czy skorzystania z pomocy prawnej. W dobie cyfryzacji niektóre firmy stosują automatyczną windykację online, ale i te działania muszą być zgodne z prawem.

Jakie informacje o dłużniku może gromadzić i przetwarzać firma windykacyjna?

Firma windykacyjna może gromadzić wyłącznie dane niezbędne do odzyskania należności – takie jak dane kontaktowe, informacje o długu czy miejscu zatrudnienia. Wszystko musi odbywać się zgodnie z prawem ochrony danych osobowych.

Czy firma windykacyjna może skierować sprawę bezpośrednio do sądu?

Jak działają firmy windykacyjne w tym przypadku? Nie mają one prawa wydawać wyroków, ale mogą przygotować dokumentację i przekazać ją wierzycielowi, który złoży pozew. Kiedy firma windykacyjna może skierować sprawę do sądu? Wyłącznie wtedy, gdy działa jako pełnomocnik wierzyciela i posiada stosowne upoważnienie. W praktyce dla dłużnika nie ma jednak większego znaczenia, czy sprawę do sądu wnosi wierzyciel, czy windykator działający na jego zlecenie.

Windykator a komornik sądowy – podobieństwa i różnice

Choć obaj zajmują się dochodzeniem należności, różnice są zasadnicze. Windykator to pracownik prywatnej firmy, który kontaktuje się z dłużnikiem i nie ma żadnych szczególnych uprawnień.

Komornik sądowy to funkcjonariusz publiczny działający na podstawie wyroku i prowadzący egzekucję z majątku dłużnika. Jeżeli prowadzi egzekucję komorniczą, ma między innymi możliwość zajęcia konta bankowego i pensji, a nawet składników majątku (w tym nieruchomości).

Jak rozmawiać z windykatorem?

Najlepiej zachować spokój i znać swoje prawa. Warto pamiętać: jak działają firmy windykacyjne – ich celem jest odzyskanie pieniędzy dla wierzyciela, a nie karanie dłużnika. Co może firma windykacyjna? Tylko prowadzić negocjacje i przypominać o długu.

Jeśli zgadzasz się z tym, że dług jest naliczony zasadnie, postaraj się go spłacić. Warto wyjść z inicjatywą, na przykład zaproponować płatność w ratach. Jeśli masz problemy finansowe i nie dasz rady spłacić całości w wyznaczonym terminie, poinformuj o tym osobę lub firmę, w której masz dług.

Jak można się bronić przed nieuczciwymi praktykami firmy windykacyjnej?

Wiemy już, jak działają firmy windykacyjne. Nie zawsze jednak przestrzegają one prawa. Dłużnik powinien znać swoje prawa i reagować na naruszenia. Skuteczne sposoby obrony to:

• dokumentowanie rozmów
• skargi do organów nadzoru
• powoływanie się na przepisy o ochronie danych osobowych dłużni
• konsultacje z prawnikiem

Świadomość prawna to najskuteczniejsza ochrona przed przekroczeniem granic przez windykatora.

Najczęściej zadawane pytania

Autor artykułu: Jakub Bielecki