Niezgłoszenie pożyczki do urzędu skarbowego – jakie są konsekwencje? 

Wbrew pozorom, zaciągnięcie pożyczki może wiązać się z obowiązkiem zgłoszenia tego faktu do odpowiednich organów. Zaniedbanie tej kwestii może przynieść negatywne skutki, wobec czego jest warto zapoznać się z podstawowymi informacjami na ten temat. Zobaczmy, jakie konsekwencje niesie za sobą niezgłoszenie pożyczki do Urzędu Skarbowego i na kim ciąży obowiązek. 

Kto i kiedy musi zgłosić pożyczkę do urzędu skarbowego?

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), obowiązek zgłoszenia pożyczki spoczywa na pożyczkobiorcy, czyli stronie, która otrzymuje środki. Nie ma przy tym znaczenia, czy pożyczkodawcą jest członek rodziny, znajomy, czy zupełnie obca osoba. Sama wysokość zobowiązania musi przekraczać 1 000 zł. 

Wyżej wspomniany obowiązek powstaje, gdy spełnione są pewne warunki. Zobowiązanie musi być pożyczką prywatną, czyli zawieraną między osobami fizycznymi. Oznacza to, że popularne pożyczki i chwilówki udzielane przez firmy nie niosą za sobą obowiązku zgłaszania ich do urzędu skarbowego, ani też płacenia od nich podatku PCC. 

W jakim terminie należy zgłosić pożyczkę?

Pożyczkę należy zgłosić do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od dnia przekazania środków. Zgłoszenia dokonuje się na formularzu PCC-3, który można złożyć elektronicznie lub w wersji papierowej. W przypadku pożyczek objętych zwolnieniem z podatku PCC, obowiązuje ten sam 14-dniowy termin. 

Nawet pożyczki zwolnione z podatku PCC, np. od najbliższych członków rodziny, nadal muszą być zgłoszone do urzędu skarbowego. Zwolnienie z podatku nie oznacza bowiem zwolnienia z obowiązku informacyjnego. 

Co, jeśli nie zgłoszę pożyczki do urzędu skarbowego?

Niezgłoszenie pożyczki do urzędu skarbowego w wymaganym terminie może prowadzić do poważnych konsekwencji, szczególnie tych finansowych. Istotną sankcją jest naliczenie alternatywnej stawki podatkowej, wynoszącej aż 20%. Dla porównania, standardowa stawka PCC wynosi 0,5%. 

W niektórych sytuacjach urząd skarbowy może uznać niezgłoszoną pożyczkę za dochód z nieujawnionych źródeł. Wówczas alternatywna stawka podatku należnego do zapłaty jest jeszcze wyższa i wynosi aż 75%. Dodatkowo fiskus może domagać się zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami.

Poza sankcjami podatkowymi, pożyczkobiorcy grozi także odpowiedzialność karno-skarbowa. Może to oznaczać grzywnę w wysokości kilku tysięcy złotych, a w skrajnych przypadkach nawet sprawę karną. 

Co oznacza zgłoszenie pożyczki do urzędu skarbowego po terminie?

Zgłoszenie pożyczki po upływie 14-dniowego terminu od wzięcia chwilówki nie oznacza jeszcze automatycznie nałożenia wszystkich opisanych wcześniej surowych sankcji, ale mimo to wiąże się z pewnym ryzykiem. Urząd skarbowy może uznać, że pożyczkobiorca uchylił się od obowiązku podatkowego, wobec czego może zostać naliczona stawka sankcyjna w wysokości 20%.  Co więcej, organ może też wszcząć postępowanie w sprawie wykroczenia lub przestępstwa skarbowego.

Skąd urząd skarbowy wie o pożyczce?

Nawet po latach brak zgłoszenia pożyczki może zostać ujawniony podczas analizy przelewów bankowych, postępowania majątkowego lub kontroli ze strony urzędu skarbowego. 

Przeprowadzane kontrole często mają charakter krzyżowy, gdzie zestawiane są ze sobą dane z różnych źródeł. Analizuje się dane z różnych źródeł, m.in. deklaracji podatkowych, umów cywilnoprawnych i aktów notarialnych. W ten sposób na jaw może wyjść nie tylko niezgłoszona pożyczka, ale również i inne transakcje, które powinny zostać zgłoszone. 

Skarbówka ma prawo zakwestionować nieudokumentowany przypływ gotówki, szczególnie jeśli nie widnieje on w deklaracjach podatkowych, a pojawia się np. na rachunku bankowym. Z tego powodu najrozsądniejszą opcją jest dopełnienie wszystkich obowiązków w wyznaczonym czasie. 

Jak uniknąć kary za niezgłoszenie pożyczki?

Czy można w jakiś sposób się zabezpieczyć, mimo niezgłoszenia pożyczki do urzędu skarbowego lub zrobienia tego po terminie? Odpowiedź na to pytanie brzmi twierdząco, a prawo przewiduje przypadki, w których możliwe jest złagodzenie konsekwencji. 

Instytucja czynnego żalu

Jednym z możliwych rozwiązań jest złożenie tzw. czynnego żalu, czyli przyznanie się do uchybienia. Jeżeli podatnik jednocześnie wyjaśni okoliczności opóźnienia i uzupełni wymagane dokumenty, skala konsekwencji może być znacznie mniejsza. Warunkiem skuteczności czynnego żalu jest to, aby został złożony przed wszczęciem kontroli lub postępowania skarbowego.

Zbieranie dokumentów dotyczących pożyczki 

Dobrą praktyką jest gromadzenie dokumentacji dotyczącej wszelkich operacji finansowych, w tym także uzyskiwanych pożyczek prywatnych. Dokumenty w postaci potwierdzenia przelewu, wyciągu z konta, korespondencji między stronami lub kopii umowy mogą okazać się przydatne i uchronić przed uznaniem pożyczki za przychód z nieujawnionego źródła. 

Podsumowanie – o czym pamiętać?

Pożyczkę prywatną należy zgłosić do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni, nawet jeśli jest zwolniona z podatku. Warto zadbać również o dokumentację, np. w postaci pisemnej umowy, aby móc wyjaśnić wszelkie niedogodności w razie ewentualnej kontroli.

Jeśli termin został przekroczony, nie oznacza to od razu najwyższej kary. Warto skorzystać z możliwości złożenia czynnego żalu. Najrozsądniejszą opcją jest jednak uregulowanie formalnych obowiązków w terminie, tak aby ryzyko negatywnych konsekwencji zminimalizować całkowicie. 

Najczęściej zadawane pytania

Źródła:

• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-od-czynnosci-cywilnoprawnych-16885482/art-1

Autor artykułu: Cezary Mański