Odstąpienie od umowy pożyczki

Odstąpienie od pożyczki lub kredytu konsumenckiego to ustawowe prawo każdego konsumenta do rezygnacji z podpisanej umowy w ciągu 14 dni od jej zawarcia – bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kar finansowych. To zabezpieczenie prawne pozwala cofnąć pochopną decyzję o zaciągnięciu zobowiązania. W artykule dowiesz się, jak skutecznie odstąpić od umowy kredytu lub pożyczki, jakie są terminy i procedury, ile kosztuje rezygnacja z pożyczki oraz jakie prawa i obowiązki mają obie strony umowy.

Masz dokładnie 14 dni od podpisania umowy na złożenie oświadczenia o odstąpieniu – liczy się data wysłania, nie doręczenia
Nie musisz podawać żadnego powodu rezygnacji z pożyczki, a kredytodawca nie może odmówić przyjęcia oświadczenia
Po odstąpieniu masz 30 dni na zwrot pożyczonej kwoty wraz z odsetkami za każdy dzień korzystania z pieniędzy
Kredytodawca musi zwrócić Ci wszystkie poniesione opłaty i prowizje, z wyjątkiem odsetek za okres użytkowania środków
Prawo do odstąpienia dotyczy wszystkich kredytów konsumenckich do 255 550 zł, w tym kredytów gotówkowych i hipotecznych
Po skutecznym odstąpieniu umowa jest traktowana jak niezawarta i znika z Twojej historii kredytowej w BIK

Spis treści

Czym jest odstąpienie od pożyczki lub kredytu konsumenckiego?

Odstąpienie od pożyczki to Twoje ustawowe prawo, które przysługuje po podpisaniu umowy kredytowej lub pożyczkowej. Najważniejsze jest to, że gdy odstąpisz od umowy, jest ona traktowana tak, jakby w ogóle nie została zawarta. Kredytodawca nie może Cię pytać dlaczego, nie może też kwestionować Twojej decyzji.

Podstawą prawną tego prawa jest ustawa o kredycie konsumenckim z 12 maja 2011 roku. To ona jasno określa zasady – masz dokładnie 14 dni od dnia podpisania umowy na złożenie oświadczenia o odstąpieniu. Nie dzień więcej, nie dzień mniej.

Co ważne, te same zasady dotyczą również zakupów na raty i innych podobnych usług finansowych. Jeśli zaciągnąłeś kredyt konsumencki (czyli do kwoty 255 550 zł jako osoba fizyczna, nie na działalność gospodarczą), masz prawo z niego zrezygnować.

Skutki prawne odstąpienia od umowy kredytu gotówkowego lub pożyczki

Rezygnacja z pożyczki brzmi prosto, ale warto wiedzieć, co się dzieje po złożeniu oświadczenia. Oto najważniejsze skutki prawne:

Po Twojej stronie:

Nie musisz prosić pożyczkodawcy o zgodę – to Twoje prawo i możesz z niego skorzystać jednostronnie. Masz 30 dni od dnia złożenia oświadczenia na zwrot pożyczonej kwoty. Jeśli pieniądze już zostały wypłacone na Twoje konto, musisz zwrócić je razem z odsetkami za każdy dzień, w którym z nich korzystałeś.

Po stronie pożyczkodawcy:

Instytucja finansowa musi oddać Ci wszystkie poniesione opłaty – prowizje, opłaty przygotowawcze i inne koszty związane z uruchomieniem pożyczki. Wyjątkiem są tylko odsetki za czas, w którym faktycznie korzystałeś z pieniędzy. Kredytodawca nie może zabronić Ci odstąpienia od umowy – to prawo zapisane w ustawie.

Co jeśli pożyczkodawca nie poinformował Cię o prawie odstąpienia?

To istotna kwestia, ponieważ zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim pożyczkodawca ma obowiązek poinformować konsumenta o przysługującym mu prawie do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni od jej zawarcia oraz przekazać wzór oświadczenia.

Jeżeli kredytodawca nie dopełni tego obowiązku lub w inny sposób naruszy przepisy ustawy (np. nie poda wymaganych informacji w umowie), konsument może skorzystać z tzw. sankcji kredytu darmowego (art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim). W praktyce oznacza to, że spłaca się wyłącznie kwotę pożyczonego kapitału, bez odsetek, prowizji i dodatkowych kosztów.

Aby skorzystać z tego prawa, należy złożyć pisemne oświadczenie do kredytodawcy. Ustawowy termin na zgłoszenie sankcji wynosi rok od dnia wykonania umowy kredytowej.

Dzięki temu rozwiązaniu konsument zyskuje silną ochronę przed nieuczciwymi praktykami firm pożyczkowych.

Jak odstąpić od pożyczki?

Żeby skutecznie odstąpić od pożyczki, musisz przygotować i złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Masz kilka opcji:

Osobiście – możesz przyjść do oddziału banku lub firmy pożyczkowej i złożyć dokument bezpośrednio. Poproś o potwierdzenie przyjęcia oświadczenia z datą.

Listem poleconym – wyślij oświadczenie na adres podany w umowie. Zachowaj potwierdzenie nadania – data stempla pocztowego decyduje o tym, czy zmieściłeś się w terminie.

Elektronicznie – jeśli firma pożyczkowa oferuje taką możliwość, możesz wysłać skan dokumentu mailem lub przez formularz na stronie internetowej.

Kluczowa jest data – oświadczenie musi być wysłane najpóźniej 14 dni od momentu podpisania umowy. Jeśli wysyłasz pocztą, liczy się data stempla pocztowego, nie data doręczenia.

Co powinno zawierać oświadczenie?

Większość firm dostarcza klientom gotowy wzór oświadczenia o odstąpieniu – jest to ich obowiązek przy podpisywaniu umowy. Możesz z niego skorzystać, ale nie musisz. Jeśli piszesz dokument samodzielnie, pamiętaj o najważniejszych elementach:

Twoje dane osobowe (imię, nazwisko, adres), numer umowy i datę jej zawarcia, jednoznaczne stwierdzenie: „Odstępuję od umowy”, datę i własnoręczny podpis oraz numer konta, na które pożyczkodawca ma zwrócić Ci poniesione koszty.

Czy po odstąpieniu od pożyczki trzeba zwrócić całą otrzymaną kwotę od razu?

Tak, ale nie musisz robić tego natychmiast. Masz 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu na zwrot całej pożyczonej kwoty. To ważne – termin zaczyna biec od momentu, gdy złożysz oświadczenie, nie od dnia podpisania umowy.

Instytucja finansowa nie może naliczać dodatkowych kosztów takich jak prowizja czy opłaty administracyjne. Jedynym wyjątkiem są odsetki za każdy dzień, w którym faktycznie korzystałeś z pieniędzy – od dnia wypłaty do dnia spłaty.

A co, jeśli pieniądze z pożyczki jeszcze nie wpłynęły na konto?

Czasami decydujesz się na rezygnację zanim pieniądze w ogóle trafią na Twoje konto. To najprostsza sytuacja – pożyczka lub kredyt po prostu nie są wypłacane i sprawa jest zamknięta.

Nieco inaczej wygląda to, gdy firma pożyczkowa lub bank już przelały pieniądze na Twoje konto. Wtedy zwracasz dokładnie tyle, ile otrzymałeś, plus odsetki naliczone od dnia wypłaty do dnia spłaty. To uczciwe rozwiązanie – płacisz tylko za czas, w którym rzeczywiście dysponowałeś pożyczonymi pieniędzmi.

Ile zapłacę za odstąpienie od umowy o pożyczkę online?

W większości przypadków odstąpienie jest bezpłatne. Nie ponosisz żadnych dodatkowych kosztów, jeśli zdecydujesz się odstąpić od umowy kredytu gotówkowego w ustawowym terminie 14 dni.

Jedynym wyjątkiem są bezzwrotne koszty, które pożyczkodawca mógł ponieść na rzecz instytucji trzecich – na przykład:

Opłaty notarialne (jeśli były wymagane przy umowie), podatek od czynności cywilnoprawnych oraz inne opłaty na rzecz organów administracji publicznej.

Pamiętaj też o odsetkach za okres, w którym korzystałeś z pożyczonych pieniędzy – ale to nie jest kara, tylko normalny koszt za użytkowanie kapitału przez kilka dni.

Przez ile dni można odstąpić od umowy o kredyt lub pożyczkę?

Zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim masz dokładnie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Ten termin jest nieprzekraczalny – spóźnienie nawet o jeden dzień oznacza, że odstąpienie nie będzie możliwe.

Liczy się data złożenia oświadczenia pod adresem kredytodawcy. W przypadku listu poleconego – data stempla pocztowego, przy osobistym dostarczeniu – data na potwierdzeniu przyjęcia dokumentu.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy kredytodawca nie dostarczył Ci wszystkich wymaganych informacji lub wzoru oświadczenia. Wtedy 14 dni liczy się od momentu, gdy te dokumenty zostaną Ci dostarczone.

Czy możliwe jest odstąpienie od pożyczki zaciągniętej online?

Tak, bez żadnych wątpliwości. Zasady są identyczne jak w przypadku umów podpisywanych w oddziale. Jeśli zobowiązanie ma charakter konsumencki, możesz odstąpić od umowy w ciągu 14 dni – nieważne, czy podpisałeś ją przez internet, aplikację mobilną czy w siedzibie firmy.

Wszelkie szczegóły dotyczące odstąpienia znajdziesz w przygotowanej dla Ciebie umowie pożyczkowej. Większość firm pożyczkowych online oferuje możliwość złożenia oświadczenia elektronicznie – przez formularz na stronie lub mailem.

Czy po upływie terminu odstąpienia od umowy wciąż można z niej zrezygnować?

Niestety nie. Prawo do odstąpienia obowiązuje wyłącznie w terminie 14 dni. Po tym czasie umowa jest wiążąca, a ewentualne rozwiązanie zależy od indywidualnych ustaleń z kredytodawcą.

Wciąż możesz jednak spłacić pożyczkę przed czasem. To także sposób na odzyskanie części kosztów – przy wcześniejszej spłacie przysługuje Ci proporcjonalna część prowizji, a odsetki zapłacisz tylko za krótszy okres. W sumie całe zobowiązanie wyjdzie Cię taniej.

Kto ma prawo do odstąpienia od umowy?

Uprawnionym jest każdy konsument, który zawarł umowę kredytową lub pożyczkową na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Podstawowym warunkiem jest zachowanie terminu 14 dni od dnia podpisania dokumentu.

Co ważne, to prawo nie dotyczy przedsiębiorców. Jeśli zaciągasz kredyt na firmę albo w ramach działalności gospodarczej, nie możesz skorzystać z odstąpienia od umowy na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim. Przedsiębiorcy nie są chronieni w ten sam sposób co osoby fizyczne.

Prawo to dotyczy również kredytów hipotecznych. Od 2017 roku, dzięki ustawie o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, konsumenci mogą odstąpić od umowy kredytu hipotecznego na tych samych zasadach – 14 dni bez podania przyczyny.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę anulować wniosek o pożyczkę przed podpisaniem umowy?

Tak, oczywiście. Jeśli jeszcze nie podpisałeś umowy, możesz po prostu zrezygnować z wniosku – wystarczy kontakt z firmą pożyczkową. Nie potrzebujesz żadnego formalnego oświadczenia, bo umowa jeszcze nie została zawarta. Prawo odstąpienia dotyczy sytuacji, gdy umowa jest już podpisana.

Jak liczyć 14 dni na odstąpienie od umowy pożyczki?

Termin 14 dni zaczyna bieg od dnia zawarcia umowy – czyli od daty podpisania dokumentu. Jeśli wysyłasz oświadczenie pocztą, liczy się data stempla pocztowego, nie data doręczenia. Dlatego ważne jest, żeby wysłać list polecony odpowiednio wcześnie i zachować dowód nadania.

Jak można odstąpić od umowy o kredyt konsumencki?

Musisz złożyć oświadczenie o odstąpieniu w ciągu 14 dni od podpisania umowy. Możesz to zrobić osobiście w oddziale, wysyłając list polecony lub elektronicznie, jeśli kredytodawca oferuje taką opcję. Nie musisz podawać powodu swojej decyzji.

Czy mogę zrezygnować z kredytu po wypłacie pieniędzy?

Tak, możesz odstąpić od umowy nawet jeśli pieniądze już wpłynęły na Twoje konto. W ciągu 30 dni od złożenia oświadczenia musisz zwrócić całą kwotę kredytu wraz z odsetkami, ale tylko za dni, w których korzystałeś z pieniędzy. To dużo lepsze rozwiązanie niż spłata całego kredytu z pełnymi kosztami.

Czy trzeba podać przyczynę odstąpienia od umowy kredytu lub pożyczki?

Nie. To jedno z najważniejszych uprawnień konsumenta – kredytodawca nie ma prawa wymagać od Ciebie wyjaśnień. Wystarczy samo oświadczenie złożone w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy.

Co się stanie z umową po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu?

Umowa jest traktowana tak, jakby nigdy nie została zawarta. Informacja o niej znika z Twojej historii kredytowej w BIK i innych biurach informacji gospodarczej. To tak, jakby cała sytuacja w ogóle nie miała miejsca – o ile oczywiście zwrócisz pożyczoną kwotę w terminie 30 dni.

Czy mogę odstąpić od kredytu hipotecznego?

Tak. Od 2017 roku prawo odstąpienia dotyczy również kredytów hipotecznych. Masz te same 14 dni na złożenie oświadczenia i 30 dni na zwrot środków wraz z odsetkami za okres korzystania z nich. Zasady są identyczne jak w przypadku innych kredytów konsumenckich.

Ile wynoszą odsetki za odstąpienie od pożyczki?

Odsetki obliczane są tylko za każdy dzień od wypłaty kredytu do jego spłaty, według stawki określonej w umowie. Jeśli np. pieniądze były na Twoim koncie przez 7 dni, zapłacisz odsetki tylko za ten tydzień. Im szybciej zwrócisz pieniądze, tym mniej zapłacisz.

Źródła:

Art. 53 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1108)
Art. 54 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1108)
Art. 42 ustawy z dnia 23 marca 2017 roku o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1522)